Ngành công nghiệp ô tô phương Tây đang đối mặt với lời cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ tụt hậu khi chậm chuyển dịch sang xe điện (EV), trong bối cảnh các đối thủ Châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, tăng tốc mạnh mẽ.
Phân tích từ The Guardian cho rằng đây có thể là một "sai lầm chiến lược" mang tính lặp lại của lịch sử. Tình hình hiện nay có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn thập niên 1980, khi các hãng xe Mỹ và Châu Âu bị các nhà sản xuất Nhật Bản vượt mặt. Khi đó, việc chậm thích ứng với xu hướng xe tiết kiệm nhiên liệu đã khiến các hãng phương Tây đánh mất thị phần ngay trên sân nhà.
Hiện tại, "cuộc cách mạng" không còn là xe tiết kiệm nhiên liệu mà là xe điện. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp phương Tây lại đang thể hiện sự do dự, khiến nguy cơ lặp lại kịch bản tụt hậu trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh chi phí sản xuất xe điện tăng cao và nhu cầu thị trường chưa ổn định, nhiều tập đoàn lớn như Ford, Volkswagen hay Stellantis đã điều chỉnh chiến lược. Một số dự án EV bị trì hoãn, trong khi các dòng xe hybrid hoặc động cơ đốt trong tiếp tục được duy trì.
Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng đây chỉ là giải pháp ngắn hạn. Việc giảm tốc đầu tư vào EV có thể khiến các hãng mất lợi thế cạnh tranh trong dài hạn, đặc biệt khi xu hướng điện hóa được dự báo sẽ quay trở lại mạnh mẽ cùng với biến động giá năng lượng và các quy định môi trường ngày càng siết chặt.
Trong khi phương Tây chững lại, các hãng xe Trung Quốc lại tăng tốc nhanh chóng. Những tên tuổi như BYD hay Leapmotor đang mở rộng thị phần không chỉ trong nước mà còn tại Châu Âu và nhiều thị trường mới nổi.
Đáng chú ý, BYD đã vượt qua Tesla về doanh số xe điện toàn cầu trong một số giai đoạn, nhờ lợi thế về chuỗi cung ứng pin, chi phí sản xuất thấp và khả năng mở rộng quy mô nhanh. Ngược lại, nhiều hãng xe Châu Âu vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp pin bên ngoài, khiến họ gặp bất lợi cả về giá thành lẫn công nghệ.
Một yếu tố khác được The Guardian nhấn mạnh là sự thiếu ổn định trong chính sách tại Mỹ và Châu Âu. Việc thay đổi các quy định khí thải, ưu đãi thuế hoặc lộ trình cấm xe xăng khiến doanh nghiệp khó xây dựng chiến lược dài hạn.
Điều này dẫn đến tình trạng "lưỡng lự chiến lược", khi các hãng vừa phải duy trì xe động cơ đốt trong để đảm bảo doanh thu, vừa đầu tư vào xe điện nhưng chưa đủ mạnh để tạo đột phá.
Các chuyên gia cảnh báo ngành ô tô phương Tây đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Nếu không đẩy nhanh quá trình điện hóa và đầu tư vào công nghệ cốt lõi như pin, phần mềm và chuỗi cung ứng, họ có thể đánh mất vị thế toàn cầu vào tay các đối thủ Châu Á. Không chỉ tại thị trường nội địa, các hãng phương Tây còn đang dần mất chỗ đứng tại các quốc gia đang phát triển - nơi xe điện giá rẻ từ Trung Quốc ngày càng phổ biến.
Bài học từ lịch sử cho thấy, sự chậm trễ trong chuyển đổi công nghệ có thể khiến cả một ngành công nghiệp tụt lại phía sau trong nhiều thập kỷ. Và lần này "cửa sổ để sửa sai đang dần khép lại".
: